De wandelgangencultuur.
Waarom de échte vergadering pas ná de vergadering begint
In mijn vorige blogs namen we een duik onder de waterlijn van het onderwijs. We zagen hoe een 'schijn-ja' vernieuwing kan blokkeren. Vandaag belichten we een ander, minstens zo hardnekkig signaal uit mijn gids 'De Onderwijs Onderstroom': de wandelgangencultuur.
Je herkent het vast wel. Je hebt zojuist een teamvergadering geleid. Er stonden pittige agendapunten op het programma, maar tijdens de bijeenkomst bleef het opvallend stil. Er werden weinig vragen gesteld en de besluiten werden snel genomen. Opgelucht pak je je spullen.
Maar als je even later over de gang loopt, hoor je in de lerarenkamer of bij de koffieautomaat druk gefluister. Zodra je binnenstapt, valt het even stil.
Wat is hier aan de hand? Heel simpel: de échte vergadering is nu pas begonnen.
De informele schaduwvergadering
In bijna elke school bestaat er een informele structuur naast de formele structuur. De wandelgangen zijn de plek waar meningen worden gepeild, coalities worden gesmeed en frustraties worden geuit. Op zich is het gezond dat collega’s stoom afblazen bij elkaar. We hebben allemaal een uitlaatklep nodig.
Het wordt echter een probleem wanneer de wandelgangen de primaire plek worden waar de inhoudelijke discussie plaatsvindt. Als de échte bezwaren en de meest waardevolle ideeën de vergaderruimte nooit bereiken, blijft de formele structuur een lege huls. Je neemt besluiten op basis van schijnoplossing, terwijl de onderstroom de boel achter de schermen allang saboteert.
Waarom verhuist de discussie naar de gang?
Als coach en trainer hoor ik vaak: "Waarom zeggen ze het niet gewoon in de vergadering? Ik sta overal voor open!" Maar voor een teamlid voelt de formele setting vaak niet veilig genoeg.
De wandelgangencultuur ontstaat meestal door een aantal onzichtbare mechanismen:
- Angst voor gezichtsverlies: Mensen zijn bang om 'domme' vragen te stellen of buiten de groep te vallen als hun mening afwijkt van de rest.
- Dominante stemmen: Als een paar extraverte of kritische collega's altijd het hoogste woord hebben, trekt de rest zich terug. Zij praten achteraf wel met gelijkgestemden.
- Gebrek aan impact: Als teamleden het gevoel hebben dat er 'toch niets met hun input wordt gedaan', stoppen ze met praten in de vergadering. De wandelgang wordt dan een plek van gedeelde berusting.
De prijs die je betaalt: eilandjes en achterdocht
Wanneer de wandelgangencultuur regeert, brokkelt de onderlinge verbinding in rap tempo af. Er ontstaan subgroepjes (eilandjes) die tegenover elkaar komen te staan. De achterdocht groeit: wie praat er met wie? Wat wordt er over mij gezegd? De energie lekt weg uit de school. In plaats van samen te bouwen aan de groei van het kind, zijn we onbewust bezig met politiek bedrijven en onszelf beschermen.
Hoe haal je de onderstroom naar boven?
Als ik scholen begeleid, is het doorbreken van deze cultuur een van de eerste prioriteiten. Het doel is niet om de wandelgangen te verbieden – dat kan en moet je niet willen. Het doel is om de vergaderruimte weer zó in te richten dat de wandelgangen overbodig worden voor de échte discussie.
Met methodieken zoals Diferenci leer ik teams elkaars communicatiestijlen begrijpen. De introverte, diepgaande denker heeft bijvoorbeeld een andere structuur nodig om gehoord te worden dan de snelle, actiegerichte prater. Door de vergaderconcepten aan te passen en expliciet ruimte te maken voor twijfel en tegengas, verandert de dynamiek.
Het resultaat? De spanning verdwijnt uit de gangen, omdat het weer veilig wordt om aan tafel eerlijk te zijn. Dat scheelt een hoop energie, brengt het team écht dichter bij elkaar en zorgt voor besluiten waar iedereen met trots de schouders onder zet.
Herken jij de wandelgangencultuur binnen jouw school?
Blijf er niet in rondlopen. In mijn gratis gids neem ik je mee langs de overige signalen en ontdek je hoe je de ijsberg in beweging krijgt.
Wil jij de wandelganencultuur binnen jouw team écht doorbreken?
Ontdek hoe je met concrete methodieken de onderstroom boven water krijgt en zorgt voor een veilige, gedragen professionele cultuur.
IEDER UNIEK, SAMEN KRACHTIG!
Laten we samen onder water kijken.
Hartelijke groet,
Barbara, Oog op Coaching en Training
